Melanoom

Het melanoom is de derde vorm van huidkanker en ook de gevaarlijkste. Dit komt doordat melanomen snel groeien en zich snel kunnen uitzaaien naar andere delen van het lichaam en naar organen. De volledige naam wijst er al op: maligne melanoom; maligne is kwaadaardig. Hoewel melanomen minder vaak voorkomen dan de overige vormen van huidkanker, komen ze de laatste jaren wel steeds meer voor. Jaarlijks komen er ongeveer 3000 nieuwe patiënten bij. Melanomen kunnen op elke leeftijd ontstaan maar is bij kinderen zeldzaam. De ziekte treft iets vaker vrouwen dan mannen.

Oorzaken van melanomen

Als oorzaak voor melanomen kan het volgende worden aangewezen:

• Een bleke huid die makkelijk in de zon verbrandt.
• Erfelijke aanleg.
• Het hebben van (aangeboren) moedervlekken die zijn voorbepaald zich tot een melanoom te ontwikkelen.
• Regelmatige zonverbranding op zeer jonge leeftijd (onder de vijf jaar).

Voorkómen van melanomen

Omdat een van de factoren die kunnen leiden tot melanomen uv-licht is, is het belangrijk niet te lang achtereen in de zon te verblijven en zeker verbranding te voorkomen. Ook is het aan te raden de hoeveelheid tijd onder een zonnebank te beperken. Smeer u bovendien altijd goed in met een zonnebrandcrème met hoge factor en/of draag beschermende kleding van een stof die geen uv-straling doorlaat. De overige factoren die bijdragen aan het ontstaan van melanomen, liggen vast en zijn niet te beïnvloeden.

Ontstaan van melanomen

Een melanoom gaat uit van pigmentcellen (melanocyten) in de huid. Net als elke cel kunnen pigmentcellen veranderen in kankercellen. Dit kan spontaan gebeuren, op elke plaats op het lichaam, maar ook vanuit groepjes pigmentcellen, die wij kennen als moedervlekken. Daarom moeten moedervlekken altijd in de gaten worden gehouden.

Veranderende moedervlekken

Moedervlekken kunnen zich tot melanomen ontwikkelen. De volgende veranderingen treden dan op:

• grillige, asymmetrische vorm
• verdikking, bobbeltjes of kuiltjes
• bloed en/of korstjes
• kleurverandering (rood, paars of zwart)
• toename in grootte

Bovendien kan de moedervlek gaan jeuken, zweren of bloeden. Het is belangrijk veranderingen in moedervlekken bijtijds op te merken en de huisarts te raadplegen. Meestal blijven moedervlekken onschuldig. Bovendien wijst niet elke verandering in een moedervlek automatisch op huidkanker en hoeven niet alle voornoemde veranderingen tegelijk op te treden. Zo komen er ook melanomen voor die niet van kleur veranderen, waardoor ze bedrieglijk op een gewone moedervlek lijken. Belangrijk is dus om bij elke twijfel een diagnose te laten stellen.

Spontaan melanoom

Een melanoom kan ook spontaan ontstaan en lijkt dan in eerste instantie op een moedervlek. Gaandeweg zal hij een of meer van bovenstaande kenmerken krijgen. Een melanoom groeit uiteindelijk door in de diepere lagen van de huid.

Uitzaaiing (metastase) van melanomen

Een melanoom zaait zich makkelijk uit, en wel op de volgende manieren:

• Via het meest nabije lymfestelsel kunnen de kankercellen terechtkomen in de regionale lymfeklieren. Dit is meestal de eerste plek waar uitzaaiingen terechtkomen.
• Tumorcellen kunnen zich ook via het bloed uitzaaien, vaak naar de longen, maar ook wel naar de lever of de hersenen, of een andere plaats op de huid.

Diagnose melanoom

De huisarts zal informeren naar het verloop van de moedervlek (hoe lang zit hij er al?, komen in de familie melanomen voor?) en eventueel voelen of de meest nabije lymfeklieren zijn opgezet. Bij de minste twijfel zal de patiënt worden doorverwezen naar een dermatoloog. Deze zal de verdachte plek nader onderzoeken, eventueel met behulp van een zogenaamde dermatoscoop, een soort microscoop die op de huid kan worden gezet. Wordt een melanoom vermoedt, dan zal de plek operatief worden verwijderd.

Lees hier verder over de behandeling van melanomen